Szkolna Strona - Biologia

Klasa II

Dział II - RUCH:

Budowa i funkcjonowanie układu szkieletowego:

  • znam funkcje szkieletu;
  • wiem, że ruch jako efekt działania biernego i czynnego aparatu ruchu;
  • potrafię wymienić elementy budowy szkieletu;
  • znam podział kości ze względu na kształt.
Kości – elementy składowe szkieletu:
  • znam budowę fizyczną i chemiczną kości;
  • wiem gdzie znajduje się i jaką funkcje pełni szpik kostny.
Części szkieletu:
  • a)budowa i rola szkieletu osiowego
  • znam skład szkieletu osiowego: czaszka, kręgosłup, klatka piersiowa;
  • potrafię wymienić funkcje elementów szkieletu osiowego;
  • znam budowę kręgu;
  • b)szkielet kończyn oraz ich obręczy
  • znam budowę i funkcjonowanie kończyn;
  • znam budowę obręczy barkowej i miednicznej;
  • potrafię wymienić rodzaje połączeń kości;
  • znam rodzaje stawów, ich budowę i zakres ruchów.
Budowa i funkcjonowanie mięśni szkieletowych:
  • znam położenie i funkcje poszczególnych mięśni szkieletowych;
  • wiem jak zbudowane są mięśnie szkieletowe;
  • potrafię sklasyfikacja mięśni ze względu na kształt, położenie i zakres wykonywanych ruchów;
  • wiemjak pracują mięśnie;
  • znam antagonistyczne działanie mięśni;
  • potrafię wymienić rodzaje i cechy tkanki mięśniowej;
  • wiem jak dbać o higienę pracy mięśni (szkodliwość dopingu).
Wady, urazy i choroby układu ruchu:
  • znam naturalne krzywizny kręgosłupa – lordozy i kifozy;
  • potrafię wymienić i opisać wady postawy;
  • znam wady budowy stóp;
  • znam choroby aparatu ruchu: krzywica, osteoporoza i reumatoidalne zapalenie stawów;
  • znam skutki urazów mechanicznych aparatu ruchu;
  • potrafię udzielić pierwszej pomocy w wypadku złamań;
  • znam profilaktykę wad postawy.
   Dział III – Odżywianie

Składniki pokarmu:

  • potrafię podzielić składniki pokarmowe na organiczne i nieorganiczne;
  • znam rolę składników pokarmowych w organizmie człowieka;
  • potrafię wskazać źródła składników pokarmowych oraz określić skutki niedoboru tych składników;
  • wiem jak wykonać doświadczenie badające zawartość skrobi w produktach spożywczych oraz zapisać jego wyniki;
  • znam skład chemiczny cukrów, białek i tłuszczów;
  • wiem jakie pierwiastki budują ciała organizmów;
  • potrafię wyjaśnić kluczową rolę węgla w organizmie;
  • znam funkcje wody w organizmie;
  • potrafię wymienić witaminy rozpuszczalne w tłuszczach i w wodzie oraz określić ich funkcję;
  • wiem jakie jest znaczenie wody, soli mineralnych i witamin;
  • znam skutki niedoboru witamin;
  • potrafię wymienić pierwiastki egzogenne, makroelementy i mikroelementy.
Budowa i funkcjonowanie układu pokarmowego
  • wiem, co to jest trawienie;
  • znam budowę zęba i rodzaje zębów;
  • wiem jak zbudowane są  poszczególne odcinki przewodu pokarmowego;
  • wiem jak trawiony jest pokarm w poszczególnych odcinkach przewodu pokarmowego;
  • potrafię wymienić gruczoły trawienne;
  • znam funkcje gruczołów trawiennych.
Zasady prawidłowego żywienia
  • potrafię podać przykłady diet oraz wskazać ich wady i zalety;
  • wiem co to jest wartość energetyczna pokarmu;
  • potrafię wskazać czynniki mające wpływ na utrzymanie prawidłowego bilansu energetycznego;
  • potrafię określić czynniki wpływające na zapotrzebowanie energetyczne;
  • znam funkcje błonnika;
  • potrafię obliczyć swoje BMI, dzienne zapotrzebowanie energetyczne, zapotrzebowanie na białko, tłuszcze i cukry;
  • znam zaburzenia w odżywianiu (anoreksja i bulimia);
  • znam piramidę zdrowego żywienia.
Choroby układu pokarmowego
  • znam przyczyny i skutki próchnicy zębów;
  • znam choroby układu pokarmowego oraz sposoby zapobiegania im;
  • potrafię określić sposoby zarażania chorobami wywołanymi przez pasożytnicze robaki płaskie i nicienie oraz określić działania profilaktyczne

Dział IV - ODDYCHANIE

Budowa i rola układu oddechowego:
  • wiem, co jest istotą oddychania;
  • znam organellum, w którym zachodzi oddychanie wewnątrzkomórkowe;
  • wiem, co jest nośnikiem energii;
  • potrafię słownie zapisać równanie reakcji chemicznej przedstawiające oddychanie wewnątrzkomórkowe;
  • wymieniam substraty i produkty tego procesu;
  • potrafię wymienić odcinki górnych i dolnych dróg oddechowych;
  • znam ich funkcję:
  • potrafię wskazać odcinki układu oddechowego na ilustracji;
  • wiem, dlaczego należy wprowadzać powietrze przez jamę nosową;
  • znam budowę płuc;
  • wiem, jaką rolę pełni nagłośnia.
Mechanizm wentylacji płuc:
  • potrafię powiedzieć, na czym polega wentylaja płuc;
  • podam 4 różnice między wdechem i wydechem;
  • znam rodzaje wymiany gazowej i wiem, na czym polegają;
  • wiem jak nazywa się prawo fizyczne zgodnie, z którym odbywa się wymiana gazowa;
  • potrafię porównać skład powietrza wdychanego i wydychanego;
  • wiem, jak odczytać z diagramu informację o zawartości gazów w powietrzu wdychanym i wydychanym;
  • potrafię powiedzieć, do czego jest potrzebna energia powstala w wyniku oddychania.
Choroby układu oddechowego:
  • znam czynniki wpływające na prawidłowy stan i funkcjonowanie układu oddechowego;
  • znam choroby bakteryjne, wirusowe oraz zawodowe układu oddechowego;
  • potrafię określić wpływ biernego i czynnego palenia tytoniu na organizm człowieka;
  • wiem, jak zapobiegać chorobom układu oddechowego.

 

Dział V - KRĄŻENIE

Budowa i funkcjonowanie układu krwionośnego:

  • znam elementy układu krwionośnego;
  • znam rodzaje naczyń krwionośnych, potrafię odróżnić tętnicę od żyły;
  • potrafię opisać położenie serca, narysować jego schemat;
  • wskażę na ilustracji części serca;
  • rozpoznam naczynia dochodzące i wychodzące z serca;
  • wiem, do czego służą zastawki;
  • potrafię opisać i rozpoznać fazy cyklu serca;
  • wiem, co robi krew, zastawki, przedsionki i komory podczas kolejnych faz;
  • podam ilość, nazwy i funkcję obiegów krwi;
  • wiem, gdzie rozpoczynają się i gdzie kończą obiegi;
  • potrafię opisać drogę krwi w obiegach.
Składniki krwi i ich funkcje:
  • wiem, do jakiej tkanki należy krew;
  • znam funkcję krwi;
  • znam skład krwi: osocze i komórki krwi – elementy morfotyczne; podam ich zazwy, funkcje, rozpoznam na rysunku, uszerguję je według wielkości i ilości;
  • potrafię wymienić etapy krzepnięcia krwi;
  • znam grupy krwi:
  • wiem, co to jest czynnik Rh;
  • wiem, dlaczego ważna jest grupa krwi podczas transfuzji;
  • potrafię wskazać i rozpoznać niewłaściwą morfologię krwi.
Budowa i funkcjonowanie układu limfatycznego:
  • wiem, czy układ limfatyczny jest otwarty czy zamknięty;
  • wiem, jaką rolę pełni ten układ;
  • znam budowę układu limfatycznego;
  • potrafię określić położenie narządów limfatycznych w organizmie i ich rolę;
  • znam skład i rolę limfy;
  • potrafię wymienić cechy budowy naczyń limfatycznych;
  • znam mechanizm powstawania limfy.
Choroby układu krążenia:
  • znam czynniki mające wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia;
  • potrafię wyjaśnić zwiąązek poziomu cholesterolu we krwi ze stanem naczyń krwionośnych.
  • znam choroby układu krążenia: nazwy, przyczyny, objawy, profilaktykę;
  • wiem jak przebiega leczenie choroby wieńcowej.

 

 

Dział VI - ODPORNOŚĆ

 


Budowa i funkcjonowanie układu odpornościowego:

  • ·         potrafię wymienić elementy układu odpornościowego;
  •         znam antygeny i ich właściwości;
  •         znam budowę przeciwciała i jego działanie;
  •         potrafię opisać mechanizm działania komórek układu odpornościowego;
  •         wiem, jakie są rodzaje odporności;
  •         potrafię uzasadnić konieczność współdziałania mechanizmów odporności swoistej i nieswoistej w zwalczaniu czynników 
  •      chorobotwórczych;
  •         znam linie obrony organizmu i potrafię scharakteryzować je;
  •         potrafię wymienić różnice między szczepionką a surowicą odpornościową.

 

Zaburzenia czynności układu odpornościowego. Przeszczepy:

  •         potrafię wyjaśnić pojęcie: autoagresja;
  •         znam choroby z autoagresji;
  •         wiem, jaka jest rola testów alergicznych;
  •         znam rodzaje niedoborów odporności (wrodzone i nabyte);
  •         potrafię wyjaśnić, dlaczego organizm biorcy odrzuca przeszczepione tkanki
  •      i narządy;
  •         potrafię wyjaśnić, dlaczego przeszczep jest w niektórych sytuacjach jedynym zabiegiem ratującym życie;
  •         znam zasady postępowania mające na celu zachowanie układu odpornościowego w dobrej kondycji.

 

 

 

Dział VII - WYDALANIE

 


Budowa i funkcjonowanie układu wydalniczego:

  •         znam pojęcia: metabolizm i wydalanie;
  •         potrafię wymienić zbędne i szkodliwe produkty przemiany materii;
  •         wskażę sposoby usuwania zbędnych i szkodliwych produktów przemiany materii;
  •         znam elementy układu wydalniczego;
  •         wskażę na ilustracji elementy układu wydalniczego; 
  •        potrafię wykazać związek budowy narządów w układzie wydalniczym
  •       z pełnionymi przez nie funkcjami;
  •        znam budowę i działanie nefronu;
  •         potrafię wymienić i omówić procesy prowadzące do powstawania moczu;
  •         znam skład osocza krwi oraz moczu pierwotnego i ostatecznego.

 

Choroby układu wydalniczego:

  •         wiem jaka jest rola układu wydalniczego w utrzymaniu homeostazy;
  •          znam zasady postępowania mające na celu zachowanie układu wydalniczego w dobrej kondycji;
  •          znam choroby nerek i dróg moczowych: nazwy, przyczyny, objawy, profilaktykę;
  •         potrafię dokonać ilościowej i jakościowej analizy moczu; 
  •         znam istotę i znaczenie dializy.



 Dział VIII - OCHRONA

 

 

Budowa i funkcje skóry:

  •       znam funkcje skóry;
  •       znam warstwową budowę skóry;
  •       potrafię wymienić wytwory naskórka i omówić ich rolę;
  •       wskażę na ilustracji elementy budowy skóry;
  •       podam rolę elementów budowy skóry;
  •       potrafię zaplanować, przeprowadzić i dokumentować doświadczenie wykazujące rolę skóry w gospodarce wodnej i wymianie   gazowej.

 

Choroby skóry:

  •       potrafię wymienić czynniki zewnętrzne wpływające na stan skóry;
  •       znam skutki oddziaływania na skórę wysokiej i niskiej temperatury oraz nadmiernego nasłonecznienia;
  •       potrafię udzielić pierwszej pomocy w przypadku odmrożeń i oparzeń;
  •       znam znaczenie diagnostyki skórnej;
  •        wiem, jakie zasady postępowania służą zachowaniu skóry w dobrej kondycji.

 

 

 

Dział IX – REGULACJA NERWOWA


Podział układu nerwowego. Ośrodkowy układ nerwowy:

·         znam funkcje układu nerwowego;

·         wiem, jakie rodzaje komórek wchodzą w skład tkanki nerwowej i znam ich rolę;

·         znam budowę neuronu;

·         potrafię przedstawić na schematycznym rysunku działanie synapsy;

·         wiem, jak podzielić układ nerwowy pod względem anatomicznym  i czynnościowym;

·         znam budowę i funkcje mózgowia;

·         znam budowę i funkcje rdzenia kręgowego;

·         wiem, jaka jest ochrona ośrodkowego układu nerwowego;

 ·         potrafię wymienić części autonomicznego układu nerwowego oraz określić ich antagonistyczne działanie.

Obwodowy układ nerwowy:

·         znam elementy obwodowego układu nerwowego;

·         wiem, jak zbudowany jest nerw;

·         potrafię podać rodzaje nerwów (czuciowe, ruchowe i mieszane) i ich rolę;

·         znam nerwy czaszkowe i rdzeniowe;

·         wiem, co to jest odruch;

·         potrafię opisać łuk odruchowy i jego elementy;

·         znam rodzaje odruchów (warunkowe i bezwarunkowe) i ich znaczenie;

 ·        wiem, jaki jest mechanizm powstawania odruchu warunkowego;

      Choroby układu nerwowego:

 

·         znam choroby układu nerwowego: nazwy, przyczyny, objawy, profilaktykę;

 

·         wiem, jakie są rodzaje stresorów i skutki ich oddziaływania na organizm;

·         znam metody radzenia sobie ze stresem;

·         potrafię określić rolę psychologa i psychiatry.

Budowa i funkcjonowanie narządu wzroku:

·         znam elementy narządu wzroku;

·         potrafię podać rolę aparatu ochronnego i ruchomego gałki ocznej;

·         znam budowę gałki ocznej;

·         wiem, co tworzy układ optyczny oka;

·         znam rolę soczewki w akomodacji oka;

·         wiem, jak funkcjonuje narząd wzroku;

·         wiem, jak powstaje obraz w oku;

·         znam wady wzroku i sposoby ich korygowania;

·         znam znaczenie badań diagnostycznych wzroku.

Budowa i funkcjonowanie narządu słuchu i równowagi:

·         znam części narządu słuchu;

·         potrafię wymienić elementy wchodzące w skład poszczególnych części ucha oraz określić ich rolę;

·         wiem, jaki jest mechanizm powstawania wrażeń słuchowych;

·         znam skutki hałasu (słuchowe i poza słuchowe);

·         znam budowę i działanie narządu równowagi;

·         znam zaburzenia funkcjonowania narządu równowagi;

 ·         potrafię podać zasady higieny narządu słuchu i równowagi.

Receptory smaku, węchu i dotyku:

·         znam budowę receptorów smaku;

·         wiem, jak rozmieszczone są kubki smakowe;

·         znam budowę narządu powonienia;

·         znam działanie i znaczenie receptorów węchowych w życiu człowieka;

·         potrafię podać rodzaje receptorów skóry, ich rozmieszczenie i rolę.

 

 

Dział X – REGULACJA HORMONALNA

 

         
Budowa i funkcjonowanie układu hormonalnego:

·         znam zasady działania układu nerwowego i hormonalnego;

·         potrafię wymienić gruczoły dokrewne i określić ich rozmieszczenie w organizmie oraz funkcje;.

 

Zaburzenia funkcjonowania układu hormonalnego:

·         znam przyczyny i objawy chorób będących skutkiem niedoczynności i nadczynności gruczołów dokrewnych;

·         wiem, jaka jest rola oznaczania stężenia hormonów we krwi.

 

 

Dział XI – ROZMNAŻANIE, WZROST I ROZWÓJ

 

           
Budowa i funkcjonowanie męskiego układu rozrodczego:

·         znam funkcje męskiego układu rozrodczego;

·         potrafię wymienić zewnętrzne i wewnętrzne narządy płciowe i omówić ich budowęi rolę;

·         znam gruczoły dodatkowe i ich funkcje;

·         wiem, jak zbudowany jest plemnik i znam funkcje jego poszczególnych elementów.

 

Budowa i funkcjonowanie żeńskiego układu rozrodczego:

·         znam funkcje żeńskiego układu rozrodczego;

·         potrafię wymienić zewnętrzne i wewnętrzne narządy płciowe i omówić ich budowęi rolę;

·         wiem, jak zbudowana jest komórka jajowa;

·         wiem, jak funkcjonuje żeński układ rozrodczy w cyklu miesiączkowym;

·         znam etapy cyklu miesiączkowego;

·         znam hormony sterujące cyklicznymi zmianami w jajniku i w macicy.

 

Choroby przenoszone drogą płciową:

·         potrafię wymienić choroby przenoszone drogą płciową;

·         znam choroby wywołane przez bakterie, wirusy i pierwotniaki;

·         wiem, jakie znaczenie mają badania cytologiczne;

·         wiem, jak zapobiegać chorobom układu rozrodczego.

 

Od poczęcia do narodzin:

·         wiem, co to jest zapłodnienie i gdzie zachodzi;

·         potrafię scharakteryzować przebieg rozwoju zarodkowego i płodowego człowieka;

·         znam rodzaje błon płodowych i ich rolę;

·         znam budowę i rolę łożyska;

·         wiem, jak dochodzi do rozwoju bliźniąt jednojajowych i dwujajowych;

·         potrafię wymienić etapy porodu;

·         znam charakterystyczne zmiany w organizmie matki zachodzące podczas połogu.

 

Ciąża – planowanie, higiena i zagrożenia:

·         potrafię wymienić wady oraz zalety naturalnych i sztucznych metod planowania ciąży;

·         znam metody antykoncepcji;

·         wiem, jakie są objawy ciąży oraz sposób jej potwierdzenia;

·         wiem, jaki jest wpływ alkoholu i palenia tytoniu na rozwój prenatalny człowieka;

·         potrafię wymienić rodzaje czynników zagrażających ciąży;

·         znam znaczenie diagnostyki prenatalnej.

 

Od narodzin do starości:

·         potrafię wymienić etapy rozwoju osobniczego człowieka oraz je scharakteryzować.

 

 

Dział XII – WSPÓŁCZESNE ZAGROŻENIA ZDROWIA

 

         
Zdrowie i choroba. Choroby zakaźne i cywilizacyjne:

·         potrafię wyjaśnić termin: zdrowie i choroba;

·         znam czynniki wywołujące choroby (biologiczne i nie biologiczne);

·         wiem, jakie czynniki wywołują choroby zakaźne i pasożytnicze;

·         znam drogi wnikania czynników chorobotwórczych do organizmu;

·         potrafię wymienić źródła zakażenia;

·         znam profilaktykę chorób zakaźnych oraz ich leczenie.

 

Choroby cywilizacyjne:

·         potrafię wyjaśnić termin: choroba cywilizacyjna i choroba społeczna;

·         znam choroby cywilizacyjne ich przyczyny oraz sposoby zapobiegania;

·         wiem, jak leczy się choroby nowotworowe;

·         znam profilaktykę nowotworów piersi i szyjki macicy (mammografia oraz badanie cytologiczne).

 

Przyczyny i skutki uzależnienia:

·         potrafię scharakteryzować etapy uzależnienia;

·         znam konsekwencje przyjmowania substancji uzależniających (fizyczne i psychiczne)

·         wiem, jakie są skutki uzależnień od substancji chemicznych (nikotynizm, narkomania, alkoholizm);

·         znam wpływ palenia papierosów, alkoholu, leków i narkotyków na organizm;

·         wiem, jakie są uzależnienia XXI wieku;

·         potrafię wymienić sposoby radzenia sobie z uzależnieniami.